Ed Schilders

Pijpen stelen

Een van de best onthouden middenstandsrijmen die we binnenkregen, was bedoeld om winkeldiefstal te voorkomen. Het gaat zo:

Kleine stelen en grote stelen

Maar grote stelen het meest.

Hier is sprake van binnenrijm, en ‘stelen’ wordt bovendien in twee betekenissen gebruikt (homonymie, zeggen letterkundigen). Piet van de Ven en Marianne Duiven zagen deze tekst respectievelijk in Waalwijk en Den Bosch bij winkels waar losse stelen verkocht werden voor bezems, vegers, en borstels. Zo werd de aandacht gevestigd op de stelen zelf, en tegelijk werd diefstal ontmoedigd. P. Broers kent uit de jaren ’30 een variant op de tekst uit een winkel in Tilburg waar pijpen, en dus ook pijpenstelen, verkocht werden. Volgens Broers werd de tekst in 1935 officieel door de Tilburgse politie verboden!

Een vergelijkbaar rijm werd door W. van Hattem ingezonden:

Van alle zagen die wij ooit zagen zagen

Zagen wij nooit zagen zo zagen

Als onze zagen zagen.

Hier wordt maar liefst met drie betekenissen gespeeld (zaag, en de werkwoorden zien en zagen). Jac Stiphorst stuurde een lichte variant daarop, en dateert die eind jaren ’30 in Den Bosch. Op een tegel voor de juwelierszaak van Kan in de Reguliersbreestraat in Amsterdam, stond volgens Th. Brugman de tekst:

Wat Kan kan

Kan kan alleen.

In de meestal zo eenvoudige middenstandspoëzie vinden we dus soms toch ook verzen die wat techniek betreft niet zouden misstaan in Lodewick’s ‘Literaire kunst’. Hans Krol stuurde ons bijvoorbeeld een achtregelig gedicht waarmee stofzuigers van Elektron werden aangeprezen. Het is te lang om hier weer te geven. U kunt het echter lezen (net als alle voorgaande afleveringen) op onze website. Of klik hier. Ik noem het hier, omdat het een acrostichon is: de beginletters van de acht regels vormen samen het woord Elektron. En wat dacht u van deze, van de behangwinkel van Wees in Amsterdam, jaren ’50:

Wees bij koop bij Wees

(ingezonden door Bert Bodeldijk)? Dat is een palindroom: de tekst is leesbaar in beide richtingen. U kunt bijdragen per post of e-mail leed@brabantsdagblad.nl.