CUBRA

INHOUD PIERRE VAN BEEK
HOME 
BRABANTS
KUNST
FOTOGRAFIE
TEKSTEN
AUTEURS
AUDIO
SPECIAAL

PRINT

Pierre van Beek - Heemkunde-artikelen

 redactie: Ben van de Pol

 

Bij het grenskantoor Goirle ligt groot stuk geschiedenis

Nieuwe Tilburgse Courant - donderdag 28 juni 1962

 

Tien kilometer ten zuiden van Tilburg ligt de grenspost Goirle, een grenspost te midden van een schitterend landschap met verschillende interessante bezienswaardigheden. Op de grenspost zelf heerst er 's morgens en 's avonds een geweldige drukte en overdag een weldadige rust, die slechts af en toe verstoord wordt door het passeren van een enkel voertuig. Het is geen wonder dat het hier 's morgens en 's avonds zo druk is. Iedere vrachtrijder probeert 's morgens zo vroeg mogelijk de grens over te komen en 's avonds rijdt hij zo snel het kan om nog voor sluitingstijd de douane te kunnen passeren. Totdat de slagbomen hier en elders voorgoed zullen verdwijnen, zorgen een tweetal verificateurs, twee hoofdassistenten en veertien assistenten, alsmede een groep administratief personeel, ervoor dat alles op rolletjes loopt. Het loopt dan ook op rolletjes, zoals in de film "M.P." van Bert Haanstra, die hier opgenomen werd, zo duidelijk te zien is.

 

Geschiedenis

De geschiedenis van dit Goirlese grensstation begon direct nadat de definitieve scheiding tussen BelgiŽ en Nederland in 1839 een feit geworden was. Natuurlijk was de controle in dit eerste begin erg matig, maar in hoofdzaak was dit kantoor dan ook bedoeld ten behoeve van de grensbewoners, die graag in het toenmalige (goedkope) BelgiŽ gingen inkopen. Dit alles leek heel normaal en gezond, maar toch zat er iets onlogisch in, namelijk: de ontvanger zat in... Hilvarenbeek, zodat iedereen die goederen naar BelgiŽ wilde vervoeren eerst naar Hilvarenbeek moest.

Dit laatste was dan ook een doorn in ieders oog, vooral toen in 1933 de weg naar de grens van een nieuw wegdek werd voorzien, waardoor het verkeer aanmerkelijk toenam. Hierbij kwam nog, dat Goirle de enige vaste verbinding, dus zonder ponten e.d., vormde tussen Amsterdam en Brussel. Er werd een brief geschreven naar het ministerie met het verzoek om ook het Hilvarenbeeks hoofdkantoor naar Goirle over te laten brengen, welk verzoek op de vooravond van de tweede wereldoorlog werd ingewilligd, waardoor Goirle de volledige bevoegdheid kreeg. Er werd direct met de bouw van een nieuw station begonnen, en wel op de grens. (Het vroegere, dat vorig jaar afgebroken werd, stond een paar honderd meter landinwaarts.)

 

Grote bloei

De douanepost maakte nu een ongekende periode van bloei mee, vooral op de spitsuren (7 uur 's morgens en 7 uur 's avonds) kon het, en is het nog steeds, verschrikkelijk druk zijn, en een heel belangrijke verbetering was dan ook de samentrekking van de grensposten Goirle en Poppel in de Goirlese douanepost, waardoor BelgiŽ in feite dus een klein stukje groter werd omdat de strook niemandsland nu Belgisch gebied werd. Het laatste jaartal in de geschiedenis van het Goirlese grenskantoor is 1961, toen, zoals overal, de invoerrechten en passencontrole werden afgeschaft. Ook Goirle werd hierdoor een douane- en accijnspost.

 

St. Janskapelletje

Juist over de Belgische grens staat een klein, onooglijk kapelletje. Het is voortaan gesloten; een venster is er uit, waar men nog doorheen kan kijken. Er heerst binnen een grote chaos. Beelden, bloemenvaasjes en kandelaars staan of liggen wanordelijk over het met een duimdikke laag stof bedekt altaartje.

Na de beŽindiging van de Tachtigjarige Oorlog, toen het oorlogsrumoer langzaam verstomde, werd bij plakkaat de openbare uitoefening van de katholieke godsdienst verboden en de Kerk met al haar bezittingen werden geconfisqueerd. Een geluk bij een ongeluk was echter, dat de grens tussen het gebied van de Zeven Verenigde Nederlanden, waartoe ook Brabant als generaliteitsland behoorde, en het aan de Spaanse kroon gebleven BelgiŽ niet ver van Goirle liep. Wat lag er dan meer voor de hand dan om godsdienstige feesten en plechtigheden over de grens te gaan vieren. Daartoe werd op Nieuwkerk, vlak over de grens, een noodkerk gebouwd waarheen de Goirlese (en ook de Tilburgse) mensen togen.

De kerk, die steeds door de Tilburgse pastoor werd bediend, raakte, nadat in 1776 de laatste dienst gehouden was, rond 't jaar 1800 in verval, en werd nog hetzelfde jaar gesloopt. Als herinnering liet graaf Jacques van Hogendorp het Sint Janskapelletje op de plaats waar vroeger de schuilkerk gestaan had bouwen, waarheen nog jaren nadien een processie werd gehouden tegen de... hoofdpijn, totdat de bisschop hier een einde aan maakte.

 

Gedenksteen

Tegenover het Sint Janskapelletje staat onopvallend een eenvoudige gedenksteen. Het voetstuk begint reeds aardig in verval te raken: verscheidene stenen kunnen er met de hand uitgenomen worden. Ten tijde van de eerste wereldoorlog werd er om een bepaalde reden door de Duitsers een prijs op het hoofd van baron De Meester De Betsenbroeck gesteld. De baron slaagde erin over de Belgische grens naar het Nederlandse grondgebied te vluchten, doch toen hij juist enkele meters op Hollands gebied was, kwamen Duitsers opdagen, die de baron terug naar het bezette BelgiŽ wilden slepen. Juist op tijd kwamen een aantal pachters van baron De Betsenbroeck hun meester te hulp, die er met vereende krachten in slaagden hun landheer weer op Nederlands grondgebied te trekken. De overlevering vertelt nog, dat de baron zijn pachters beloonde met een vorstelijke sigaar. Zeker is echter, dat hij het was, die uit dankbaarheid voor de redding het monument tegenover het Sint Janskapelletje oprichtte.

 

Het Roovertskapelletje

In de directe omgeving van de Goirlese grenspost staat nůg een kapelletje: het Roovertskapelletje. In tegenstelling met het Sint Janskapelletje is dit kerkje van Roovert goed onderhouden. Het wordt nog elk jaar helder wit geschilderd, en ook binnen ziet alles er keurig verzorgd uit. Dit kleine witte kapelletje ontleent zijn bestaan aan een legende, die zijn oorsprong vindt in 't jaar 1735, toen uit de parochiekerk van Poppel de H. Vaten geroofd waren. De verontwaardigde dorpelingen zochten dag en nacht naar de heiligschenners, die de Hollandse grens overgevlucht schenen te zijn. Ook op Hollands gebied werd daarom de achtervolging voortgezet, totdat men een paar meter van de grens verwijderd de Hosties terugvond. (De legende verhaalt nog, dat de hazen en konijnen rechtop het H. Sacrament in het gras aanbaden.) Op deze plaats werd een kleine kapel gebouwd waarheen nog jaarlijks een onvergetelijke Sacramentsprocessie heen trekt.

 

Smokkelen

Wie heeft nog nooit gesmokkeld? Wie heeft nog nooit dat opwindende kloppende gevoel in de maagstreek meegemaakt, te weten dat er zich een pakje boter, koffie of sigaretten teveel in de wagen bevindt? Maar wanneer het smokkelen in grotere hoeveelheden gaat gebeuren, dan wordt dit opwindende avontuurtje een groot, gevaarlijk en roekeloos avontuur, dat dikwijls eindigt in de gevangenis. Het is niet voor niets, dat in artikel 205 van de Algemene Wet van 26 Augustus 1822 staat:

"Alle inkomende of uitgaande zee, rivier, of andere schippers, stuur, voer, en karrelieden, mitsgaders dragers, drijvers of andere personen welke mochten pogen of bestaan, kunnen in, op, of bijhebbende ladingen of vrachten zonder enige verklaring of aangifte aan de eerste wachten of op de kantoren waar zulks behoort en alzoo frauduleuzelijk het koninkrijk in, uit, of doorvoeren zullen worden gestraft met eene gevangenisstraf van ten minste eene maand en ten langste een jaar of met eene geldboete van ten hoogste vijftig gulden. In geval van herhaling van de fraude zal de dader, vermeld in het eerste lid van dit artikel, worden beschouwd als misdadiger en de schuldige zal worden gestraft met tentoonstelling op het schavot en met eene geldboete van ten hoogste vijftig gulden."

De binnenlandse landbouw en industrie moeten beschermd worden. Natuurlijk is deze wet van 1822 dikwijls reeds veranderd en gewijzigd, maar het doel is gelijk. Tussen haakjes: een geheel nieuwe wet omtrent het bovenstaande gaat 1 januari 1963 in.

 

PIERRE VAN BEEK

 

 

Als vrachtwagens de grens passeren

- Wanneer een Belgische firma in Nederland goederen in wil voeren, moet hij deze eerst aangeven, waarna ze door de Belgische douane worden uitgeklaard. Vervolgens gaan de goederen naar de Nederlandse afdeling, waar ze ingeklaard worden en waar de belasting voldaan dient te worden.

- Iedere vrachtwagen wordt op papier gecontroleerd; de inhoud slechts op steekproef.

- In Goirle is de invoer bijna het dubbele van de uitvoer en stijgt elk jaar nog steeds met ongeveer 10%.

- Er wordt via deze grenspost vooral ingevoerd: nl. glas, garens, wol, kamband, asbest, ijzer en staal, machines, gebruikte auto's, auto's (Fiat, CitroŽn).

- Er wordt vooral uitgevoerd: vis, textielafval, meubelen, stenen, papier. Doorvoer is vooral van kippen.