CuBra

Lodewijk van den Bredevoort
verhalen in het dialect van Tilburg

 

uit de bundel

 

Kosset den  brne eigeluk wel trekken? (2)

Jeugdherinneringen van een gewone volksjongen


NIE WILLE LEERE. . . . . .

Dan kek ik over de raand van de kiest of ze weg waare de rotzakke die mn wir ens in de pepierkiest han gefrommeld en klom der t. Ik ha ze allen un bietje staon op te naaie. D deej ik aaltij as ik moes vge. Elke dag moes de drukkerij opgevgd worre en d waar et wrk van de jongste en d waar ik. Ik ha nog al gaaw ene grote mond in et og van die heere, die aander leerjongens. Ze waren ok nog ens mer dan ene kop groter dan ik. Stond et ze nie aon wk amml zi, dan wier ik vierkaantig opgevat en in zon kiest geflikkerd. As die halfvol waar, was d nie rg, dan vielde zachtjes, maar waar ie leeg, koste oe ge lilluk zeer doen. Ik waar in de drukkerij gekoome want ik gong vur letterzetter leeren. Ik ha irst vur lopjonge gespuld mar onze paa vond dk un vak moes leere. Drukker gong nie, want ene leerling-drukker han ze al ne, dus kossik as leerling-handzetter in de drukkerij koomen, assik tenminste op mn liste rapport van de lagere school un zeuve vur Nederlands ha en d hak gelukkig.

Zon leercontract krge, gong ok nog nie van un laaie dkske. De commissie, die daor over gong vond dt bedrf te wnig geslaagden afleverde de liste jaore. Op ndringe van onze buurman, die zelf un drukkerijke ha en un bruur, die les gaaf op de grafische school, kreg ik teindelek die leerovereenkomst vur den duur van vier jaor. Duuzend aander kerwaaikes, bten et vak leere, wiere, mn opgedraogen. In et begien dchte die grote krels; we zulle Lodewijk mar proef laote trkke. Waare ze zelf van d rotwrk verlost. Ze han gezeed hoe ik d moes doen, d proeftrekken. Ik moes meej un galei, un sort platte schaol, mar dan van zer, de gezette regels bij de zetmachines op gaon haolen. Op de proefpers zette, de inktrol der overheene rolle, pepier der opleggen en dan onder de persrol durdraaie. Dan stond de tekst op et pepier. De tekst, kopij leerde ik al gaaw, derbij doen en op et loket in de deur naor de redactie legge, dan wier et daor naogekeeke of der fouten instonde. De zetter, die et gezet ha, want zen mesjiennummer wier der onder gezet, moes dan de foute dietie zelf gemaokt ha verbeetere. Dan et zetsel meej enne borstel meej benzine schonmaoke, et zetsel wir op de galei zetten en dan op de stn kwakke. De stn, de opmaoktoffel waor de kraantepaginas in mekaare wiere gezet. Hel vruuger bestond zon toffel t ene grote platte sten van wel twee meter in et vierkaant. Naa waar d vort un zere geval mar et waar sten blve hiete. Ze han allen nie gezeet waor op de stn ik d spul nir moes zetten.

Ik zette et daor neer waor plts waar. De misterkncht, d waar den baos. Enne grote gezette vent meej ene pens, van de grotste maot lre tuut, vond d hillemaol nie leuk en waar de mening toegedaon d d nog gin wrk waar vur Lodewijk. Ik ha binne- bij btelaands nuuws gezet en stad- en streeknuuws dur mekaare.

Gij aachter den bok en ge leert oew vak irst mar, dan zien we wel wir verder. Meej die woorde kos ik aachter den bok de letterkaast vast gaon leeren. Om te oefene zette ik hille verslaoge van de jeugdvereniging, die ik geschreeve ha hillemol meej de haand en maokte daor enen afdruk van. Die aawere leerjongens keke wel op der neus, ze han gedocht van d rotwrk van proeftrekken af te zn. Netuurluk moes ik nog wel meejhelpe kraante vouwen en der un bendje meej naom en adres om heene plekke. Die wiere meej de post nr meense gestuurd waor ginne kraantebezrger kwaam. Wij waren ene keer meej te wnig man en de lopjonge, die mn waar opgevolgd, moes ok meejhelpe. De misterkncht, die dcht lollig te zn douwde bij d mnneke de kwast mee stijfsel in zen gezicht. D menneke, nie te lui, vat die pan meej plek en zet die ondersteboove bij diejen dikke op zenne kop. De stijfsel liep over den bril in zenne snor. Vurtie die pan van zenne kop af ha, waar dieje lopjongen allang gevlooge mar w hebbe wij gelaage. Rolle pepier meej lossen om de zveul weken, meej dreug weer nie rg mar et moes nie vriezen of rgene. Of de pers meej waase, ok zon smrrig kerwaai, wk gelukkig nie z dikkels hoefde te doen.

Ok kraante op de bus zette, pakke meej honderd, meej vftig, meej tweehonderd exemplaren of meer, moese meej de bus nr et bestemde drp. Et gebeurde wel ens dk un pak in de verkeerde bus gooide. Z kwaame de kraante vur Moergestel wel ens in Hilvrenbeek aon of die van Gol in Ketsheuvel. Dan krg Lodewijk beheurlek op zen flikker. Ge stondt meej op d busse wchte toch gaaw un dik half uur bte of langer as de busse te laot waare. Meej schon weer waar d wel fn mar asset strmde of sneuwde waar der gin lol aon. Ik zaag ok elke mrge hoe meneer en mevrouw, d waar mnne baos en baozin, t de kerk kwaame. Hl godsdienstig waare ze. Ineens grot rumoer, ik moes de pakke meej kraante wir naor binne brengen. Op de vurpagina stond meej grote letters d notaris Smits dod waar en d kos hillemol nie want mevrouw ha net t de kerk nog meej mevrouw Smits staon te praote. Alle kraante die al weg waare wiere truggehaold en daor wier ene nuuwe vurpagina gemaokt.

De leerjongen, die irst de jongste waar, mocht lang nie z veul schon wrk maoke as ik. Et waar mistal mar halvenbak as hij iets ha moete zette. Schon wrk waar, programmabuukskes vur concerten van et toonkunstkoor o.l.v. Louis Toebosch. Buukskes vur concerten van de Nieuwe Koninklijke Harmonie, ondertrouwkaorte, bidprentjes, geboortekaortjes en visitekaortjes, wk nie klaor kreg, mocht hij dan doen. Meneer Fraans, die daor over ging, over d z dt genoemd wier, handelsdrukwrk, liet ons schetse van de tekst-paginas en de advertenties maoke. Gullie snapt et al, die van Lodewijk wonnen et elke keer. Kaod d Wimke de Vogt dan waar. D draaide af en toe wel ens t op echt vchte. Van den misterkncht heb ik ok nog ot bekaant un opdonder gehad. D kwaam eigelek omdk ruzie stond te maoke meej Pietje Sanders, die s maondags aaltij zat op zen wrk kwaam.

Van den Bredevoort, haawt oew grote smoel dicht, riep dieje vetmok nr mn.

Zegt d teege Pietje, die kwkt harder dan ik, roep ik net z hard trug.

Haawt oewe kop dicht of ik slao hum dicht, komt ie as ene dolle olifant op me aaf.

D doede gij dan mar, geef ik nog as antwoord mar ik lig meten aachter menne bok en dieje misterkncht slao kaaihard meej zen haand op de letterkaast. Hil de zetters en de drukkers zien d gebeure, want die haawe wel van sensatie en hebbe de grotste lol. Un paor collegas zin naoderhaand nog:

Ge moet nr de pliesie gaon en hum n gaon geeve, hij heej nie te slaon.

D hk mar nie gedaon, ik vond dettie al genog vur schut waar gegaon.

Begos ik Kosset den brne eigelek wel trkke? Meej mn geboorte, hier begien ik meej te vertelle hoe mn werkzame lve van start gong. En van de leste dinge, die ons moeder gedaon heej vur mn was, mn aon wrk helpe. Ze ha van mn nog mar half geheurd, dk van school af wo, of ze zaag terwl ze in de kraant kek, un baontje staon, waorbij ze dcht, ds iets vur onze Lodewijk. Ze is op de fiets gestapt en nr den Heuvel gereeje. s Aovens onder et eete wiesse te vertelle dk s maondags om 9 uur op et ketoor van de Tilburgse Courant as lopjongen kos begiene.Dieje maondaggemrge waar ik om negen uur present op de Heuvel op et ketoor van Artse Kraant. Men schoolboeken hattik szaoterdagsmerges mar in van de klassen op ene lessenaar gesmeete. Daor waar gin meens te zien teege wie ik kos zegge dk niemer kwaam. Ze hebbe trouwes van hulli kaant ok not mir niks van der ge laote heure. Alles wetter zal gebeuren, in de jaore, die zulle volge komt in deez verhaol nog n bod en et waar nie misselek w ons nog boven onze kop hong.